Tijdens een live talkshow presenteerden de Grote Clubactie, het Register voor Verenigingsbestuurders (RVVB), Impct Agency en Social Handprint de resultaten van het Landelijk Impactonderzoek Sportverenigingen. De uitkomsten gingen direct naar de politiek, met drie Tweede Kamerleden aan tafel, die aankondigden het rapport te willen agenderen voor een debat in de Kamer. De centrale conclusie: sportverenigingen vertegenwoordigen jaarlijks circa €14,1 miljard aan maatschappelijke waarde.
Van gevoel naar feiten
“Het is een historische avond voor de Nederlandse sportverenigingen,” opent host Robbert Meeder de bijeenkomst. Grote woorden, maar volgens initiatiefnemers terecht.
Frank Molkenboer van de Grote Clubactie licht het doel toe. “Iedereen denkt te weten hoe belangrijk verenigingen zijn. Maar het ontbrak aan het daadwerkelijk benoemen van die waarde. De feiten op tafel leggen, daar ging het om.” Volgens hem reikt de betekenis van sportverenigingen verder dan sport alleen. “Ze fungeren als sociaal knooppunt in buurten en dorpen, dragen bij aan gezondheid en sociale samenhang en spelen een belangrijke rol in preventie en welzijn.”
Bestuurders zoeken houvast richting gemeente
Voor verenigingsbestuurders raakt dat een herkenbaar punt. Daniel Klijn (RVVB) ziet dagelijks hoe lastig het gesprek tussen sportverenigingen met hun gemeenten verloopt. “Iedereen zegt dat sport belangrijk is. Maar zodra je bij de gemeente aanklopt, blijft het ingewikkeld om uit te leggen waarom investeren nodig is,” zegt hij. “Dit gaat niet over bezuinigen, maar over investeren in sterke, vitale verenigingen.”
Het onderzoek kwam tot stand in samenwerking met Impct Agency en Social Handprint, die de impactmeting en analyse verzorgden. Daarmee krijgt de sector voor het eerst een breed gedragen en onderbouwd beeld van de maatschappelijke waarde van sportverenigingen.
Cijfers die het verhaal kracht geven
Het onderzoek maakt de maatschappelijke waarde concreet. De 100 onderzochte sportverenigingen vertegenwoordigen gemiddeld €546.000 per club per jaar. Doorrekening naar de bijna 26.000 verenigingen in Nederland leidt tot een totale maatschappelijke waarde van circa €14,1 miljard per jaar.
Volgens Klijn draait het niet om het exacte bedrag. “Of het nu 12, 14 of 18 miljard is, maakt minder uit. Het gaat erom dat het om ontzettend veel waarde gaat.”
Van koffiemoment tot zorgverwijzing
De cijfers laten zien hoe breed de impct van verenigingen reikt. Niet alleen sport telt, maar ook ontmoeting, gezondheid en ondersteuning. Floyd Krom (Impct Agency) ziet dat terug in de praktijk. “Verenigingen vervullen behoeften in hun omgeving. De één richt zich op eenzaamheid, de ander op participatie of doorverwijzing naar zorg.”
De impactmeting zelf komt uit de Social Handprint-methodiek van MAEX. Silvia Oostwegel licht toe: “We kijken naar concrete activiteiten, van sportaanbod tot duurzaamheid en sociale initiatieven. Daar koppelen we een maatschappelijke waarde aan, zodat verenigingen inzicht krijgen in hun bijdrage.”
Een voorbeeld uit het onderzoek: een tafeltennisvereniging met 115 leden organiseert programma’s voor mensen met Parkinson en biedt ruimte aan mensen met een verstandelijke beperking. “Het koffiemoment na afloop telt net zo zwaar als het sporten zelf,” licht Floyd Krom toe.
Concrete verhalen uit de praktijk
Aan tafel schuiven ook verenigingen aan die deelnamen aan het onderzoek. Bij ATC’65 in Hengelo groeit het sportpark uit tot ontmoetingsplek voor de wijk, met nauwe samenwerking met huisartsen. “Een jongeman die vastliep, kwam via de huisarts bij ons terecht. Hij bloeide op, werd vrijwilliger en startte inmiddels in een betaalde baan,” vertelt bestuurder Robert Stoof.
Ook bij SV Atomium in Rotterdam levert het onderzoek nieuwe inzichten op. “Wat voor ons normaal voelt, blijkt ook maatschappelijke waarde te vertegenwoordigen. Dat maakt je bewuster van wat er dagelijks gebeurt binnen de club.”
Sportclub Loosbroek gebruikt de uitkomsten om intern thema’s aan te pakken, zoals duurzaamheid en gezondheid. “Elk kwartaal pakken we een onderwerp. Dat zet leden aan het denken.”
Vrijwilligers als fundament
Het onderzoek bevestigt ook wat verenigingen al lang weten: zonder vrijwilligers geen maatschappelijke impact. De 100 onderzochte verenigingen tellen samen bijna 16.000 vrijwilligers, goed voor circa 1,9 miljoen uur inzet per jaar. Dat vormt ongeveer 90 procent van al het werk binnen clubs. Als deze inzet door betaalde krachten zou plaatsvinden, vertegenwoordigt dat een waarde tussen de €28 en €47 miljoen.
Klijn benadrukt de bredere gevolgen. “Als het verenigingsleven afbrokkelt, verschuift de rekening naar zorg, onderwijs en veiligheid. Dat is de echte impact.”
Politiek ziet kans én opdracht
Renilde Huizenga (D66) ziet vooral de kracht van onderbouwing. “Dit rapport laat zien hoe groot de bijdrage is, ook aan sociale cohesie. Daarmee kunnen we echt aan de deur rammelen.”
Inge van Dijk (CDA): “We voelen dit al langer, maar nu liggen de feiten er. Dat helpt om het gesprek met de minister scherper te voeren.”
Mohamed Mohandis (Progressief Nederland) kijkt vooruit. “Dit helpt om weg te blijven van pleisters plakken. We moeten naar structureel beleid. Investeren in verenigingen levert maatschappelijke winst op, ook richting gezondheid en zorgkosten.”
De volgende stap tekent zich al af. In Den Haag ontstaat draagvlak om het rapport politiek te agenderen. Huizenga: “We kunnen dit agenderen voor een debat. Het rapport ligt er nu, dus laten we het gesprek erover voeren in de Kamer.”
Ook Mohandis onderstreept die noodzaak. “In Den Haag gaat het debat te vaak over kosten. Dit rapport laat juist zien wat het oplevert. Verenigingen vormen het cement van de samenleving. Juist in tijden van onzekerheid moeten we dat versterken.”
Van Dijk benadrukt daarbij de bredere betekenis. “Verenigingen maken de samenleving weerbaarder. Daar leren mensen samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en omgaan met winst en verlies.” Met een mogelijk Kamerdebat in aantocht verschuift de discussie verder: van erkenning naar concrete politieke keuzes.
Van rapport naar actie
De oproep richting verenigingen klinkt duidelijk. Klijn: “Plan morgen een afspraak met de wethouder. Ga samen in gesprek: wat betekent dit rapport voor onze gemeente?”
Niet alleen met de wethouder sport, maar juist ook met bestuurders op het gebied van zorg, onderwijs en sociaal domein. Daar ligt immers een groot deel van de maatschappelijke waarde die verenigingen toevoegen. Met de cijfers op tafel verschuift het gesprek. Van gevoel naar feiten. Van hobby naar maatschappelijke waarde.
